1. Sınıf · Türkçe

1. Sınıf Türkçe Cümle ile İlgili Soru Sorma Defter Notu

Bir cümlede verilen bilgilerden yararlanarak kim, ne, nereye, nereden, ne zaman ve neden sorularını nasıl oluşturacağımızı örneklerle öğreniyoruz.

1. SINIF TÜRKÇE • CÜMLE BİLGİSİ

Cümle ile İlgili Soru Sorma

Bir cümle hakkında soru oluştururken sorunun cevabının o cümlede bulunmasına dikkat ederiz.

💬 Konuyu tanıyalım

Bir cümlede kişiler, varlıklar, yerler, zamanlar ve olaylar hakkında bilgiler bulunabilir. Bu bilgilere ulaşmak için cümleye uygun sorular sorarız.

Sorduğumuz sorunun cevabı cümlede açıkça bulunuyorsa soru, o cümleye uygundur.

📌 Kuralı öğrenelim

Cümleyi dikkatlice okuruz. → Verilen bilgileri belirleriz. → Cevabı cümlede olan bir soru kurarız.

Cümlede bulunmayan bir ayrıntı hakkında soru sorarsak o sorunun cevabını cümleden çıkaramayız.

🔎 Soru sözcükleri

Kim?
Kişiyi buldurur.
Ne?
Varlığı veya yapılan işi buldurur.
Nereye?
Gidilen yeri buldurur.
Nereden?
Gelinen veya alınan yeri buldurur.
Ne zaman?
Olayın zamanını buldurur.
Neden?
Olayın sebebini buldurur.

📖 Bir cümleden farklı bilgiler bulalım

CÜMLE

Tekin kırtasiyeden kitap almış.

Kim kitap almış?

Cevap: Tekin.

Tekin ne almış?

Cevap: Kitap.

Tekin nereden kitap almış?

Cevap: Kırtasiyeden.

Üç sorunun cevabı da cümlede bulunduğu için bu sorular cümleye uygundur.

✏️ Açıklamalı örnekler

Hafta sonu ailece pikniğe gideceğiz.

Soru: Hafta sonu nereye gideceğiz?

Cevap: Pikniğe.

Gidilecek yer cümlede açıkça belirtilmiştir.

Hava sıcak olduğu için evde oyun oynadık.

Soru: Neden evde oyun oynadık?

Cevap: Hava sıcak olduğu için.

Olayın sebebi cümlenin içinde yer almaktadır.

Derya okul bahçesinde düşünce dizi kanadı.

Soru: Derya nerede düştü?

Cevap: Okul bahçesinde.

Olayın gerçekleştiği yer cümlede verilmiştir.

Ece, okula geç kaldığı için öğretmeninden özür diledi.

Soru: Ece neden öğretmeninden özür diledi?

Cevap: Okula geç kaldığı için.

Özür dilemesinin sebebi cümleden anlaşılmaktadır.

⚠️ Karıştırmayalım

Çocuklar, teneffüs zili çalınca bahçeye çıkıp oyun oynadılar.

✓ Uygun soru: Çocuklar ne zaman bahçeye çıktılar?
Cevap: Teneffüs zili çalınca.
✘ Uygun olmayan soru: Çocuklar teneffüste hangi oyunu oynadılar?
Cümlede oynanan oyunun adı belirtilmemiştir.

Ağaçlarla örtülü geniş alanlara orman denir.

✓ Uygun soru: Ağaçlarla örtülü geniş alanlara ne denir?
Cevap: Orman.
✘ Uygun olmayan soru: Ormanda hangi ağaçlar olur?
Cümlede ağaçların türleri hakkında bilgi verilmemiştir.

Ece, okula geç kaldığı için öğretmeninden özür diledi.

✓ Uygun soru: Ece kimden özür diledi?
Cevap: Öğretmeninden.
✘ Uygun olmayan soru: Ece neden derse geç kaldı?
Cümlede Ece’nin geç kalma sebebi açıklanmamıştır.

⭐ Akılda kalsın

  • Cümleyle ilgili soru sorarken önce cümlede verilen bilgileri belirleriz.
  • Sorunun cevabı mutlaka cümlenin içinde bulunmalıdır.
  • Cümlede bulunmayan bir bilgi hakkında soru sormayız.