1. SINIF TÜRKÇE • NOKTALAMA İŞARETLERİ
Ünlem İşareti (!)
Sevinç, korku, heyecan, üzüntü ve şaşkınlık gibi güçlü duyguları anlatan cümlelerin sonunda ünlem işareti kullanılır.
🔎 Ünlem işaretini tanıyalım
Ünlem işareti, cümlede anlatılan duygunun güçlü olduğunu gösterir. Bu işareti gördüğümüzde cümleyi duyguya uygun bir ses tonuyla okuruz.
Güçlü duygu
➜
!
Ünlem işareti
🎉 Sevinç ve heyecan
Yaşasın! Birinci oldum.
Birinci olmanın sevinci güçlü biçimde anlatılmıştır.
Yaşasın, yarışmayı kazandım!
Yarışmayı kazanmanın heyecanı anlatılmıştır.
Yaşasın, uçurtmam havalandı!
Uçurtmanın havalanması sevinçle karşılanmıştır.
Kutlarım! Yarışmayı kazanmışsın.
Başarı karşısındaki sevinç ve kutlama anlatılmıştır.
😟 Korku, üzüntü ve şaşkınlık
Eyvah, cüzdanımı kaybettim!
Bir eşyanın kaybolması karşısındaki üzüntü ve telaş anlatılmıştır.
Zavallı, ne kadar da üşümüş!
Üşüyen birine karşı duyulan üzüntü anlatılmıştır.
Eyvah, çocuk merdivenden düştü!
Beklenmedik bir olay karşısındaki korku ve şaşkınlık belirtilmiştir.
Ya! Nasıl düşmüş?
İlk söz şaşkınlığı, ardından gelen cümle ise soruyu bildirir.
⚠️ Uyarı, seslenme ve yardım isteme
Birini uyarmak, birine seslenmek veya yardım istemek için kullanılan güçlü ifadelerde de ünlem işareti bulunur.
Dikkat et, yerlerde cam var!
Tehlikeye karşı güçlü bir uyarı yapılmıştır.
Hey! Ben de sizinle geleceğim.
Birine seslenmek için “Hey!” sözü kullanılmıştır.
İmdat! Yardım eden yok mu?
“İmdat!” sözüyle güçlü biçimde yardım istenmiştir.
İmdat, ev yanıyor!
Tehlikeli bir durum karşısında yardım çağrısı yapılmıştır.
🔄 Cümlenin anlamına uygun işaret
Güçlü duygu bildirir
Yaşasın, dedemler köyden geliyorlar!
Sonuna ünlem işareti gelir.
Soru bildirir
Neden burada bekliyorsunuz?
Sonuna soru işareti gelir.
Bilgi verir
Teyzem hastanede çalışıyor.
Sonuna nokta gelir.
🧠 İşaretler birlikte kullanılabilir
Hey! Beni de bekler misiniz?
“Hey!” seslenme bildirir; ardından gelen cümle soru anlamı taşır.
İmdat! Yardım eden yok mu?
Yardım çağrısında ünlem, cevap bekleyen cümlede soru işareti kullanılmıştır.
Kutlarım! Yarışmayı kazanmışsın.
Kutlama sözü ünlemle, bilgi veren cümle ise noktayla bitmiştir.
⭐ Akılda kalsın
- Güçlü duygular anlatan cümlelerin sonunda ünlem işareti kullanılır.
- Sevinç, korku, heyecan, üzüntü ve şaşkınlık ünlemle anlatılabilir.
- Uyarı, seslenme ve yardım çağrılarında da ünlem işareti bulunur.