2. SINIF MATEMATİK
Sayıları Çözümleme
Sayıları onluk ve birliklerine ayırarak inceleyebiliriz. Bir sayıyı basamak değerlerinin toplamı biçiminde göstermeye çözümleme denir.
1. Birlik ve onluk
Tek bir nesne 1 birliktir. 10 birlik bir araya geldiğinde 1 onluk oluşur.
10 birlik = 1 onluk
Nesneleri onarlı gruplara ayırırız. Her tam grup bir onluğu, grup dışında kalan nesneler birlikleri gösterir.
2. 36 sayısını onluk ve birliklerine ayırma
1. adım: Üç onluk çubuk vardır. Her çubuk 10 birlik gösterdiği için 3 onluk, 30 eder.
2. adım: Altı ayrı küp vardır. Bunlar 6 birliktir.
3. adım: Onlukların ve birliklerin değerlerini birleştiririz.
36 = 30 + 6
36, 3 onluk ve 6 birlikten oluşur. Otuz altı diye okunur.
3. Basamak ve basamak değeri
Rakamların sayı içinde bulunduğu yerlere basamak denir. İki basamaklı sayılarda soldaki rakam onlar basamağında, sağdaki rakam birler basamağındadır.
Bir rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değer, basamak değeridir.
Açıklamalı örnek: 48
| Onlar | Birler |
|---|---|
| 4 | 8 |
| 4 onluk | 8 birlik |
| Değeri: 40 | Değeri: 8 |
48 = 40 + 8
48 sayısında 4 rakamının basamak değeri 40, 8 rakamının basamak değeri 8’dir. Sayı kırk sekiz diye okunur.
4. Birler basamağında sıfır
80 sayısı 8 onluk ve 0 birlikten oluşur. Onlukların dışında kalan birlik yoktur.
80 = 80 + 0
8 rakamının basamak değeri 80, 0 rakamının basamak değeri 0’dır.
80, “seksen” diye okunur. Sondaki sıfırı kaldırırsak 8 kalır; 8 ise “sekiz”dir.
5. Rakamların yeri değişirse
Aynı rakamlar farklı basamaklara yazıldığında basamak değerleri ve oluşan sayı değişebilir.
94 → doksan dört
9 onluk ve 4 birlik vardır.
94 = 90 + 4
9’un değeri 90, 4’ün değeri 4’tür.
49 → kırk dokuz
4 onluk ve 9 birlik vardır.
49 = 40 + 9
4’ün değeri 40, 9’un değeri 9’dur.
9 rakamı, 94’te 90, 49’da 9 değerindedir. Rakam aynı, bulunduğu basamak farklıdır.
6. Verilen bilgilerden sayıyı bulma
Örnek: Sayıyı oluşturma
Verilen: Onlar basamağında 5, birler basamağında 2 vardır.
İstenen: Bu rakamların oluşturduğu sayı.
Çözüm: 5 onluk 50, 2 birlik 2 eder.
50 + 2 = 52
Cevap: 52 — elli iki.
Örnek: Değerlerden sayıya
Verilen: Basamak değerleri 90 ve 9’dur.
İstenen: Bu değerlerin oluşturduğu sayı.
Çözüm: 90, 9 onluk; 9, 9 birlik gösterir.
90 + 9 = 99
Cevap: 99 — doksan dokuz.
Karıştırmayalım
• 4 onluk, 4 değil 40 eder.
• 48’in onlar basamağındaki rakam 4, bu rakamın basamak değeri 40’tır.
• 80’de 0 birlik olması, sayının 8 olduğu anlamına gelmez.
Akılda kalsın
Onlukları ayır, birlikleri belirle, değerlerini birleştir!
Bir onluk 10 birliktir. İki basamaklı sayılarda solda onlar, sağda birler basamağı bulunur.