2. SINIF MATEMATİK
Toplama ve Çıkarma İşlemleriyle İlgili Problemler
Günlük yaşamda toplamı, kalanı veya aradaki farkı bulmak için toplama ve çıkarma işlemlerinden yararlanırız. Bazı problemlerin çözümünde birden fazla işlem yaparız.
1. Problemi anlayalım
Önce verilen bilgileri ve bulunması isteneni belirleriz. Sonra uygun işlemleri yapar, sonucu birimiyle birlikte yazarız.
Bir araya gelen miktarları bulurken toplama; kalan miktarı veya iki miktar arasındaki farkı bulurken çıkarma yaparız. İşlemi seçerken yalnız bir sözcüğe değil, problemin bütününe bakarız.
2. Bir problem, iki çözüm yolu
Verilenler: Seda'nın 58 TL'si vardır. Tanesi 22 TL olan mamadan 2 paket alır.
İstenen: Seda'nın kalan parası.
1. yol: Önce toplam harcamayı bulalım.
İki paketin ücretini toplar, toplam paradan çıkarırız.
58 − 44 = 14 TL
Kontrol: 14 + 44 = 58 TL.
2. yol: Ücretleri sırayla çıkaralım.
Her paketin ücretini kalan paradan ayrı ayrı çıkarırız.
36 − 22 = 14 TL
Kontrol: 14 + 22 = 36;
36 + 22 = 58 TL.
Cevap: Seda'nın 14 TL parası kalır. İki çözüm yolu da aynı sonucu verir.
3. Eldeli toplama
Verilenler: Anıtkabir gezisine Atatürk İlkokulundan 38, Cumhuriyet İlkokulundan 25 öğrenci katılır.
İstenen: Geziye katılan toplam öğrenci sayısı.
Çözüm: İki okulun öğrenci sayılarını toplarız. Birleri birlerin, onları onların altına yazarız.
| Onlar | Birler | |
|---|---|---|
| 1 | ||
| 3 | 8 | |
| + | 2 | 5 |
| 6 | 3 |
Birler: 8 + 5 = 13 birliktir. 13 birlik = 1 onluk + 3 birlik. Birler basamağına 3 yazar, oluşan 1 onluğu elde olarak onlar basamağına taşırız.
Onlar: 3 + 2 + 1 = 6 onluk eder.
Cevap: 38 + 25 = 63 öğrenci geziye katılır.
Birler toplamından yeni bir onluk oluşan toplama işlemine eldeli toplama denir.
4. Önce ara sonucu bulalım
Okunan sayfalar
Verilenler: Sibel pazartesi 45 sayfa, salı günü pazartesiden 4 sayfa az okur.
İstenen: İki günde okuduğu toplam sayfa sayısı.
Çözüm: Önce salı günü okuduğu sayfaları bulur, sonra iki günün sayılarını toplarız.
45 + 41 = 86 sayfa
Cevap: İki günde 86 sayfa okur.
Basketbol sayıları
Verilenler: Taner 10, Ertuğrul 12 sayı atar. Bülent, Taner'den 5 sayı fazla atar.
İstenen: Üç oyuncunun attığı toplam sayı.
Çözüm: Önce Bülent'in sayısını bulur, sonra üç oyuncunun sayılarını toplarız.
10 + 12 + 15 = 37 sayı
Cevap: Üç oyuncu toplam 37 sayı atar.
5. Onluk bozarak çıkarma
Verilenler: Feyyaz'ın 32 TL'si vardır. Kalemlere 27 TL öder.
İstenen: Feyyaz'ın kalan parası.
Çözüm: Kalan parayı bulmak için 32'den 27'yi çıkarırız. 2 birlikten 7 birlik çıkaramadığımız için bir onluğu 10 birliğe dönüştürürüz.
| Onlar | Birler | |
|---|---|---|
| 2 | 12 | |
| 3 | 2 | |
| − | 2 | 7 |
| 0 | 5 |
32 sayısı önce 3 onluk ve 2 birliktir. Bir onluk bozulunca 2 onluk ve 12 birlik olur. Sayının değeri değişmez.
Birler: 12 − 7 = 5 birlik.
Onlar: 2 − 2 = 0 onluk.
Cevap: 0 onluk ve 5 birlik, 5 eder. Feyyaz'ın 5 TL parası kalır.
Bir onluğu 10 birliğe dönüştürerek yapılan çıkarma işlemine onluk bozarak çıkarma denir.
6. Deste ve düzine
Bir deste = 10 tane
Aynı türden 10 nesne bir deste oluşturur.
10 çiçek fidesi = 1 deste fide
Bir düzine = 12 tane
Aynı türden 12 nesne bir düzine oluşturur.
12 çiçek fidesi = 1 düzine fide
7. Fidelerle bir problem
Verilenler: Gönül, 3 düzine çiçek fidesi alır. Fidelerin 1 destesini saksılara diker.
İstenen: Dikilmeyen fide sayısı.
Çözüm: Önce düzine ve desteyi tane sayısına çeviririz. Sonra dikilen fideleri toplamdan çıkarırız.
1 deste: 10 fide
36 − 10 = 26 fide
Cevap: Dikilmeyen 26 fide kalır.
8. Başlangıçtaki miktarı bulma
Mert’in misketleri
Verilenler: Mert, Tuana'ya 8, Melisa'ya 6 misket verir. Kendisinde 9 misket kalır.
İstenen: Mert'in başlangıçtaki misket sayısı.
Çözüm: Başlangıçtaki miktarı bulmak için verdiği ve kalan misketleri toplarız.
14 + 9 = 23 misket
Cevap: Başlangıçta 23 misketi vardır.
Nihal’in kalemleri
Verilenler: Annesi Nihal'e 2 deste kalem verir. Nihal'in toplam 49 kalemi olur.
İstenen: Nihal'in önceden sahip olduğu kalem sayısı.
Çözüm: Sonradan eklenen kalemleri toplam kalem sayısından çıkarırız.
49 − 20 = 29 kalem
Cevap: Önceden 29 kalemi vardır.
Karıştırmayalım
• “Verdi” sözcüğü her zaman çıkarma yaptırmaz. Mert'in başlangıçtaki misketlerini bulurken toplama yaptık.
• Alt alta işlemlerde birler birlerin, onlar onların altında bulunur.
• Eldeli toplamada eldeyi onlar basamağına ekleriz.
• Onluk bozunca onlar basamağı 1 azalır, birlik sayısı 10 artar.
• Bir deste 10, bir düzine 12 tanedir.
Akılda kalsın
Problemi anlamak doğru işlemi seçmemizi sağlar. Verilenler → İstenen → Çözüm → Cevap sırasını izler, gerekiyorsa birden fazla işlem yaparız. Cevabı TL, sayfa, öğrenci gibi uygun birimle belirtiriz.