3. Sınıf • Fen Bilimleri
Atıkların Ayrıştırılması
Kullanılmış bir kâğıt, boş bir şişe ya da eski bir oyuncak hemen değersiz olmaz. Her atık çöp değildir. Atıkları doğru ayırmak ve eşyaları değerlendirmek, doğayı ve kaynaklarımızı korur.
1. Doğaya bırakılan atıklar
Yere bırakılan şişeler, ambalajlar ve yiyecek artıkları çevre kirliliğine yol açar. Rüzgâr, hafif atıkları çevreye yayabilir.
Atıkların doğada kalma süreleri farklıdır. Bazıları aylarca, bazıları çok uzun yıllar boyunca doğada kalabilir.
Plastik bir şişe, muz kabuğuna göre doğada çok daha uzun süre kalabilir. Atıkları doğaya bırakmamak çevrenin temiz kalmasına yardımcı olur.
2. Geri dönüşüm ve ayrı biriktirme
Cam, kâğıt, plastik ve metal atıkların çeşitli işlemlerden geçirilerek yeniden kullanılabilir hâle getirilmesine geri dönüşüm denir.
Atıkların türlerine göre ayrı biriktirilmesi, geri dönüşüm için uygun biçimde toplanmasını kolaylaştırır.
Kutuların üzerindeki atık türü etiketleri, hangi atığın nereye bırakılacağını gösterir. Kâğıtlar, kâğıt toplama kutusunda biriktirilir.
KÂĞIT
Kâğıt ve karton
CAM
Cam şişeler
PLASTİK
Plastik şişe ve poşetler
METAL
Metal kutular
Atık piller, kendilerine ayrılan atık pil toplama kutularında biriktirilir.
3. Eşyaları yeniden kullanma
Bir eşya, çöpe atılmadan yeniden kullanılabilir. Boş bir şişenin vazo, karton bir kutunun oyuncak kutusu olması buna örnektir.
Şişe vazo olarak kullanıldığında aynı eşya yeni bir işe yarar. Geri dönüşümde ise atık, çeşitli işlemlerden geçirilerek yeniden değerlendirilir.
Her iki yol da eşyaların ve malzemelerin boşa gitmesini azaltır.
4. Daha az atık oluşturan davranışlar
Eşyaların ömrünü uzatmak, oluşan atık miktarını azaltır.
Bozulan bir oyuncağın tamir edilmesi, onun yeniden kullanılmasını sağlar. Kullanılmayan sağlam eşyaların ihtiyaç sahiplerine verilmesi de eşyaların değerlendirilmesine yardımcı olur.
Defterin sayfalarını düzenli ve özenli kullanmak, kâğıdın boşa harcanmasını önler.
5. Tesislerde atıkların ayrılması
Geri dönüşüm tesislerinde atıklar, maddelerin özelliklerinden yararlanılarak ayrılır. Bunun için karışımları ayırma yöntemleri kullanılır.
Görselde büyük bir mıknatıs, demir içeren atıkları diğerlerinden ayırır. Plastik ve karton, mıknatıs tarafından çekilmez.
Mıknatısla ayırma
Demir içeren ve mıknatısın çektiği atıklar diğer atıklardan ayrılır.
Eleme
Farklı büyüklükteki parçalar elek yardımıyla ayrılabilir. Küçük parçalar deliklerden geçerken büyükler üstte kalır.
Süzme
Atık suyun içindeki katı parçalar, uygun filtre veya süzgeç yardımıyla tutulabilir.
Yüzdürme
Bazı plastikler su yüzeyinde kalırken bazıları dibe batar. Bu fark, uygun plastiklerin ayrılmasında kullanılır.
6. Geri dönüşümün yararları
Doğal kaynaklar korunur
Yeni ürünler için gereken malzeme ihtiyacı azalır. Daha az ağaç kesilmesine katkı sağlanır.
Su ve enerji korunur
Yeni ürün üretiminde kullanılan su ve enerjiden tasarruf edilir.
Çevre kirliliği azalır
Doğaya bırakılan atıklar azaldıkça ormanların, denizlerin, sokakların ve tarım alanlarının korunması kolaylaşır.
Ekonomiye katkı sağlanır
Malzemelerin yeniden değerlendirilmesi aile ve ülke ekonomisine katkıda bulunur.
7. Bugünü ve geleceği koruma
Sürdürülebilirlik, bugünün ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin haklarını da korumaktır.
Doğal kaynakları dikkatli kullanmak, atıkları ayırmak ve eşyaları değerlendirmek; gelecekte yaşayacak insanların da temiz bir çevreden ve doğal kaynaklardan yararlanmasına yardımcı olur.
Akılda kalsın
Her atık çöp değildir. Atıkları türlerine göre ayırmak geri dönüşümü kolaylaştırır. Eşyaları özenli kullanmak, onarmak ve yeniden değerlendirmek atık miktarını azaltır.
Daha az atık; daha temiz bir çevre, daha az kaynak tüketimi ve geleceğe katkı demektir.