3. Sınıf Fen Bilimleri Canlıların Yaşam Döngüleri Defter Notu

Güvercin, ördek, salatalık ve şeftalinin yaşam döngülerini görsellerle izliyor; yaşamın yeni canlılarla nasıl devam ettiğini öğreniyoruz.

3. Sınıf • Fen Bilimleri

Canlıların Yaşam Döngüleri

Yumurtadan çıkan küçük bir yavru büyüyüp yetişkin olur. Bir tohumdan gelişen bitki, yeni tohumlar oluşturabilir. Canlıların yaşamında birbirini izleyen değişimler vardır.

1. Yaşam döngüsünü tanıyalım

Yaşam döngüsü, canlıların yaşamlarının başlangıcından büyüyüp gelişmelerine ve yeni canlılar meydana getirmelerine uzanan süreci anlatır.

Büyüme ve gelişme

Yavrular yetişkin hâle gelir. Tohumlardan gelişen küçük bitkiler büyür.

Üreme ve yeni yaşam

Yetişkin canlıların üremesiyle aynı türden yeni canlıların yaşamı başlar.

Her canlının yaşamı bir gün sona erer. Yaşam döngüsü ise aynı türden yeni canlılarla devam eder.

2. Güvercinin yaşam döngüsü

Saat yönünde üç aşama: 1 yumurta, 2 yavru güvercin, 3 yetişkin güvercin; yetişkinden yeni yumurtaya dönüş oku.

1. Yumurta. Güvercin yavrusu yumurtanın içinde gelişir. Yaklaşık 20 gün sonra yumurtadan çıkar.

2. Yavru güvercin. Başlangıçta anne ve babası tarafından beslenir. Yaklaşık bir aylık olduğunda kendi kendine yem yemeye başlar.

3. Yetişkin güvercin. Yavru büyüyüp yetişkin olur. Yetişkin güvercinlerin üremesiyle yeni yumurtalar oluşur.

Döngü devam eder: Yeni yumurtalardan yeni yavrular çıkar. Şemadaki dönüş oku, yeni bir yaşamın başlamasını gösterir.

Güvercinler doğada 10–15 yıl yaşayabilir. Yaşam süreleri sonsuz değildir.

3. Salatalığın yaşam döngüsü

Saat yönünde dört aşama: 1 tohum, 2 fide, 3 sarı çiçekli salatalık bitkisi, 4 salatalık ve içindeki tohumlar; yeni tohuma dönüş oku.

1. Tohum. Salatalığın içinde tohumlar bulunur. Toprağa ekilen tohumdan yeni bir bitki gelişebilir.

2. Fide. Tohum çimlenir ve küçük bir fide oluşur. Fide zamanla büyür.

3. Çiçekli bitki. Bitkinin dal ve yaprakları çoğalır. Sarı çiçekleri açar.

4. Salatalık ve tohumlar. Çiçeklerden küçük salatalıklar gelişir. Salatalıklar büyür; içlerinde tohumlar oluşur.

Döngü devam eder: İyice olgunlaşmış salatalıklardan alınan tohumlar ayrılıp yeniden ekildiğinde yeni bitkiler gelişebilir.

Tohum → Fide → Çiçekli bitki → Salatalık ve tohumlar → Yeni bitki

4. Ördeğin yaşam döngüsü

Saat yönünde dört aşama: 1 yumurta, 2 yumurtadan çıkış, 3 yavru ördek, 4 yetişkin dişi ördek; yeni yumurtaya dönüş oku.

1. Yumurta. Yavru ördek yumurtanın içinde gelişir.

2. Yumurtadan çıkış. Gelişen yavru kabuğu kırarak dışarı çıkar.

3. Yavru ördek. Beslenerek büyür ve gelişir.

4. Yetişkin ördek. Yavru, yetişkin ördek hâline gelir. Yetişkin dişi ördek yumurtlar.

Döngü devam eder: Yeni yumurtalardan yeni ördek yavruları çıkar. Güvercin ve ördeğin yaşam döngüsünde yumurta, yavru ve yetişkin aşamaları bulunur.

5. Şeftalinin yaşam döngüsü

Saat yönünde dört aşama: 1 çekirdekteki tohumun çimlenmesi, 2 fidan, 3 çiçekli şeftali ağacı, 4 meyveli şeftali ağacı; yeni tohuma dönüş oku.

1. Çekirdekteki tohum. Şeftalinin sert çekirdeğinin içinde tohum bulunur. Bu tohum çimlenerek yeni bir bitki oluşturabilir.

2. Fidan. Küçük bitki büyür ve fidan hâline gelir.

3. Çiçekli ağaç. Fidan zamanla büyüyerek ağaç olur. Ağaç çiçek açar.

4. Meyveli ağaç. Çiçeklerden şeftali meyveleri gelişir. Meyvelerin içinde çekirdek bulunur.

Döngü devam eder: Meyvelerin çekirdeklerindeki tohumlardan yeni şeftali fidanları gelişebilir.

6. Benzerlikler ve farklılıklar

Ortak yönleri

Güvercin ve ördek yavruları büyüyüp yetişkin olur. Salatalık ve şeftali bitkileri de küçükken büyüyüp gelişir. Üreme, yeni canlıların yaşamını başlatır.

Farklı yönleri

Güvercin ve ördek yumurtadan çıkar. Salatalık ve şeftali tohumdan gelişir. Salatalık bir fide olarak, şeftali ise büyüyen bir fidan olarak gelişimini sürdürür.

Süreler aynı değildir: Canlıların büyüme ve gelişme süreleri ile yaşam süreleri birbirinden farklı olabilir.

Karıştırmayalım

Büyüme ve gelişme, bir canlının zamanla büyüyüp yetişkin hâle gelmesini anlatır. Üreme, aynı türden yeni canlıların oluşmasını sağlar.

Yavru güvercinin yetişkin olması büyüme ve gelişmedir. Yeni yumurtalardan yeni yavruların çıkması ise yeni bir yaşam döngüsünün başlangıcıdır.

Yetişkin canlı yeniden yavruya dönüşmez; yeni yavrularla döngü devam eder.

Akılda kalsın

Canlılar yaşamları boyunca büyür ve gelişir.
Üreme, aynı türden yeni canlıların oluşmasını sağlar.
Güvercin ve ördek yumurtadan; salatalık ve şeftali tohumdan gelişir.
Her canlının yaşamı sona erer; yaşam döngüsü yeni canlılarla devam eder.