3. SINIF MATEMATİK
Analog ve Dijital Saatler
Saatler, gün içinde bir işi ne zaman yaptığımızı anlamamızı sağlar. Aynı zamanı akrep ve yelkovanın konumuyla ya da bir ekrandaki sayılarla gösterebiliriz.
Saatleri Tanıyalım
Analog saat
Zamanı, kadran üzerindeki ibrelerle gösterir. Kadran, saatin sayı ve çizgiler bulunan yüzüdür.
Akrep kısa ibredir; saati gösterir. Yelkovan uzun ibredir; dakikayı gösterir.
Dijital saat
Zamanı ekranda sayılarla gösterir. İki noktanın solundaki bölüm saati, sağındaki bölüm dakikayı belirtir.
02:05 → Saat 2, dakika 5.
Kadrandaki Çizgiler ve Dakikalar
Kadranda 1’den 12’ye kadar sayılar ve çevresinde 60 eş aralık bulunur. Yelkovanın iki komşu küçük çizgi arasında ilerlemesi 1 dakika sürer.
Yelkovan 12’den başlayarak ilerler. Yan yana iki sayı arasındaki süre 5 dakikadır. Sayılar üzerinden 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50, 55 diye sayılır.
Yelkovan 12’ye dönünce 60 dakika, yani 1 saat tamamlanır. Tam saatte dakika bölümü 00 olarak gösterilir.
Tam, Yarım ve Çeyrek Saatler
Tam saat
07:00
Saat yedi. Yelkovan 12’dedir.
Yarım saat
08:30
Saat sekiz buçuk. Yelkovan 6’dadır.
Çeyrek geçiyor
09:15
Dokuzu çeyrek geçiyor. Yelkovan 3’tedir.
Çeyrek var
03:45
Dörde çeyrek var. Yelkovan 9’dadır.
Çeyrek saat 15 dakika, yarım saat 30 dakikadır. Yarım saatte akrep iki sayının tam ortasındadır.
1. Örnek: İkiyi Beş Geçiyor
Saat: Akrep 2’yi biraz geçmiştir; saat 2’dir.
Dakika: Yelkovan 1’dedir. 12’den 1’e kadar 5 dakika geçmiştir.
Okunuşu: İkiyi beş geçiyor. Yazılışı: 02.05.
2. Örnek: Üçü Yirmi Yedi Geçiyor
Saat: Akrep 3 ile 4 arasındadır; henüz 4 olmamıştır.
Dakika: Yelkovan 5’i iki küçük çizgi geçmiştir. 5’in gösterdiği 25 dakikaya 2 dakika eklenir: 25 + 2 = 27.
Okunuşu: Üçü yirmi yedi geçiyor. Yazılışı: 03.27.
3. Örnek: Altıyı Elli Geçiyor
Saat: Akrep 6’yı geçmiş ve 7’ye yaklaşmıştır; henüz 7 olmamıştır.
Dakika: Yelkovan 10’dadır. Beşer sayıldığında 10’un karşılığı 50 dakikadır.
Okunuşu: Altıyı elli geçiyor. Yazılışı: 06.50.
Dijital Saatten Analog Saate
11.52 → On biri elli iki geçiyor.
52 dakika, 50 + 2 demektir. Yelkovan 10’u iki küçük çizgi geçer. Akrep 11 ile 12 arasındadır ve 12’ye çok yaklaşmıştır.
10.35 → Onu otuz beş geçiyor.
Beşer sayıldığında 7’nin karşılığı 35 dakikadır. Yelkovan 7’dedir. Akrep 10 ile 11 arasındadır; orta noktayı biraz geçmiştir.
Günlük Yaşamda Saatler
Emine’nin bir sabah yaptığı işler, analog ve dijital saatlerle aynı zamanı gösterecek biçimde ifade edilir.
Kahvaltı
08.15
Sekizi çeyrek geçiyor.
Voleybol
09.20
Dokuzu yirmi geçiyor.
Kitap okuma
11.25
On biri yirmi beş geçiyor.
08.15’te yelkovan 3’ü, 09.20’de 4’ü, 11.25’te 5’i gösterir.
Saniyeyi Tanıyalım
Bazı analog saatlerde saniyeleri gösteren ayrı bir ibre bulunur. Bu ibreye saniye ibresi denir. Saniye ibresi bir tam tur attığında 60 saniye, yani 1 dakika geçer.
Bu sürede yelkovan bir küçük çizgi ilerler. Saatler, bir işin zamanını göstermenin yanında koşma gibi işlerin süresini ölçmek için de kullanılır.
Karıştırmayalım
Yelkovanın gösterdiği sayı, doğrudan dakika değildir. Yelkovan 7’deyse 7 dakika değil, 35 dakika geçmiştir.
Akrep yalnız tam sayıların üzerinde durmaz. Dakikalar ilerledikçe iki sayı arasında hareket eder. 06.50’de 7’ye yaklaşır; saat henüz 7 olmaz.
Saat ve dakika yer değiştirmez. 03:27’de soldaki 03 saati, sağdaki 27 dakikayı gösterir.
Akılda Kalsın
Kısa akrep → saat. Uzun yelkovan → dakika.
İki komşu küçük çizgi arası 1 dakika, iki komşu sayı arası 5 dakikadır.
Analog ve dijital saat, aynı zamanı farklı biçimlerde gösterir.