3. SINIF MATEMATİK
Bütün, Yarım ve Çeyreğin Kesir Gösterimi
Bir nesnenin tamamını ya da eş parçalarından birini kesirlerle gösterebiliriz. Kesir gösteriminde, bütünün kaç eş parçadan oluştuğu ve bu parçalardan kaçının gösterildiği belirtilir.
Bütün
Parçalara ayrılmamış bir nesnenin tamamı bütündür. Modelin tamamı boyalıdır. Bir bütün, 11 ile gösterilir.
Okunuşu: Birde bir
Yarım
Bir bütün iki eş parçaya ayrılırsa bu parçalardan her biri yarımdır. İki eş parçanın biri boyalıdır.
Okunuşu: İkide bir
Çeyrek
Bir bütün dört eş parçaya ayrılırsa bu parçalardan her biri çeyrektir. Dört eş parçanın biri boyalıdır.
Okunuşu: Dörtte bir
Kesir Gösterimini Anlama
Üstteki 1: Boyanan ya da alınan parça sayısını gösterir.
Kesir çizgisi: Üstteki ve alttaki sayıyı ayırır.
Alttaki 4: Bütünün ayrıldığı toplam eş parça sayısını gösterir.
Bütün dört eş parçaya ayrılmış, bir parçası boyanmıştır. Önce alttaki sayı söylenir: “Dörtte bir.”
Çözümlü Örnek: Kahvaltı Tabağı
Ayşe'nin tabağına yumurtanın tamamı, iki eş parçaya ayrılan domatesin bir parçası ve dört eş parçaya ayrılan ekmeğin bir parçası konulmuştur.
Yumurta: Tamamı tabakta olduğu için bütündür. Kesir gösterimi 11, okunuşu birde bir olur.
Domates: Toplam iki eş parça vardır; tabağa bir parça konulmuştur. Bu nedenle tabaktaki domates yarımdır. Kesir gösterimi 12, okunuşu ikide bir olur.
Ekmek: Toplam dört eş parça vardır; tabağa bir parça konulmuştur. Bu nedenle tabaktaki ekmek çeyrektir. Kesir gösterimi 14, okunuşu dörtte bir olur.
Modelden Kesre Adım Adım
1. Kare, dört eş parçaya ayrılmıştır. Çizginin altına 4 yazılır.
2. Bu parçalardan biri boyanmıştır. Çizginin üstüne 1 yazılır.
Sonuç: Boyalı bölüm 14 ile gösterilir. Bu bölüm, karenin çeyreğidir.
Karıştırmayalım
Bir nesneyi yalnızca iki ya da dört parçaya ayırmak yeterli değildir. Yarım ve çeyrekten söz edebilmek için parçaların eş büyüklükte olması gerekir.
Alttaki sayıya yalnız boyalı parçalar değil, bütünün tüm eş parçaları dâhildir. Örneğin çeyrek modelinde bir parça boyalı olsa da toplam dört eş parça vardır.
Akılda Kalsın
Bütün: 11
Yarım: 12
Çeyrek: 14
Kesir modellerinde eş parçalara ve gösterilen parça sayısına dikkat edilir.