3. SINIF MATEMATİK
Tek ve Çift Sayılar
Nesneleri ikişerli eşleştirdiğimizde bazen hepsi eşleşir, bazen bir nesne eşsiz kalır. Bu durum, nesne sayısının çift ya da tek olduğunu gösterir.
1. Eşit paylaşarak anlayalım
Nesneleri bölmeden iki kişiye eşit sayıda dağıttığımızda hiç nesne artmıyorsa sayı çifttir. İki kişiye eşit sayıda dağıttıktan sonra 1 nesne artıyorsa sayı tektir.
6 çift sayıdır: Her kişiye 3 yumurta düşer; artan olmaz. 5 tek sayıdır: Her kişiye 2 yumurta düşer; 1 yumurta artar. Yumurtalar bütün hâlde paylaşılır.
2. Birler basamağına bakalım
Bir sayının tek mi çift mi olduğunu bulmak için birler basamağındaki rakama bakılır. Birler basamağı, sayının en sağındaki basamaktır.
Çift sayılar
0, 2, 4, 6, 8
Birler basamağında bu rakamlardan biri varsa sayı çifttir.
Tek sayılar
1, 3, 5, 7, 9
Birler basamağında bu rakamlardan biri varsa sayı tektir.
Bu kural bir, iki ve üç basamaklı sayılarda geçerlidir. Örneğin 7 tek, 30 çift ve 400 çift sayıdır.
3. Örneklerle tek ve çift sayılar
Aşağıdaki sayılarda birler basamağı renkli gösterilmiştir. Sayının tek veya çift olması bu rakama bağlıdır.
| Sayı | Açıklaması |
|---|---|
| 11 | Birler basamağı 1 olduğu için tek sayıdır. |
| 24 | Birler basamağı 4 olduğu için çift sayıdır. |
| 325 | Birler basamağı 5 olduğu için tek sayıdır. |
| 436 | Birler basamağı 6 olduğu için çift sayıdır. |
| 807 | Birler basamağı 7 olduğu için tek sayıdır. |
| 400 | Birler basamağı 0 olduğu için çift sayıdır. |
4. Sayı doğrusunda tek ve çift sayılar
Doğal sayıları birer birer sıraladığımızda tek ve çift sayılar sırayla gelir. Bir tek sayıdan sonra bir çift sayı, bir çift sayıdan sonra bir tek sayı bulunur.
1’den başlayıp ikişer sayınca tek sayılar gelir:
1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19
2’den başlayıp ikişer sayınca çift sayılar gelir:
2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20
5. Günlük yaşamdan örnekler
Forma numaraları
Forma numarası 3, 1 ve 7 olan oyuncuların numaraları tektir. 14 ve 18 numaralı formaların numaraları çifttir. 14’ün birler basamağı 4, 18’in birler basamağı 8’dir.
Dolap numarası: 181
Birler basamağındaki rakam, tek rakamların en küçüğü olan 1; onlar basamağındaki rakam, çift rakamların en büyüğü olan 8 ise 169–183 arasındaki dolaplardan 181 numaralı dolap bu bilgilere uyar.
181’in birler basamağı 1 olduğu için dolap numarası tektir.
Karıştırmayalım
807’nin yüzler basamağındaki 8’e değil, birler basamağındaki 7’ye bakılır. Bu yüzden 807 tek sayıdır.
Bir sayının bütün rakamlarının çift olması gerekmez. 158 sayısı, birler basamağı 8 olduğu için çifttir. Birler basamağında 0 bulunan 30 ve 400 de çift sayıdır.
Akılda Kalsın
- İkişerli eşleştirmede artan yoksa çift, 1 nesne artıyorsa tek sayı vardır.
- Tek veya çift olmayı birler basamağı belirler.
- 0, 2, 4, 6, 8 çift; 1, 3, 5, 7, 9 tek rakamlardır.