4. SINIF · DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ
Hz. Muhammed’in (sav) Doğumu, Çocukluk ve Gençlik Yılları
Hz. Muhammed (sav), çocukluk ve gençlik yıllarından itibaren dürüstlüğü, çalışkanlığı, adaleti ve vefasıyla tanındı. Hayatındaki önemli olaylar, onun güzel ahlakını anlamamıza yardımcı olur.
1. Doğumu ve adı
Doğum yeri: Mekke
Doğum tarihi: 20 Nisan 571
12 Rebiülevvel
Muhammed; övülen, övülmüş ve güzel özellikleri kendisinde toplamış kişi demektir.
Babası Abdullah, o doğmadan önce vefat etmişti. Bu nedenle Hz. Muhammed (sav) yetim olarak dünyaya geldi.
Dedesi Abdülmuttalib, doğum haberine çok sevindi. Torununu Kâbe’ye götürüp Allah’a şükretti ve dua etti. Yedinci gününde yemek ikram etti. Allah’ın ve insanların onu övmesini dileyerek torununa Muhammed adını verdi.
2. Mevlit ve doğumunu anma
Mevlit; doğma, doğum, doğum yeri ve doğum zamanı anlamlarına gelir. Dinî bir terim olarak Hz. Muhammed’in (sav) doğumunu ve hayatından bazı olayları anlatan şiir biçimindeki eserlere denir.
Mevlid-i Nebi Haftası
Rebiülevvel ayının on ikisini içine alan haftadır. Bu haftada Hz. Muhammed’in (sav) hayatını, ahlakını ve kişiliğini tanıtan programlar yapılır.
Süleyman Çelebi’nin eseri
Ülkemizde mevlit törenlerinde Süleyman Çelebi’nin yazdığı Vesiletü’n-Necat adlı eser okunur.
3. Çocukluk yılları
Mekke’de çocukların serin köylerde büyümesi için sütanneye verilmesi yaygındı. Böylece çocuklar aşırı sıcaktan ve hastalıklardan korunur, Arapçayı daha güzel öğrenirdi.
Halime ve eşi Haris, sütannelik için Mekke’ye geldi. Bazı kadınlar yetim olduğu için yeterli ücret alamayacaklarını düşünerek Hz. Muhammed’i (sav) almamıştı. Halime ise ailesiyle anlaşıp onu köyüne götürdü.
İlk dört yıl · Halime
Halime’nin ailesinin yanında dört yıl yaşadı. Süt kardeşleri Abdullah, Üneyse ve Şeyma ile iyi geçindi, oyunlar oynadı. Dört yaşında annesine döndü.
4–6 yaş · Annesi Amine
Altı yaşında annesiyle Medine’ye gitti. Babasının mezarı ve akrabaları ziyaret edildi. Yaklaşık bir ay sonra dönüş yolunda Amine, Ebvâ’da vefat etti. Dadısı Ümmü Eymen, onu Mekke’ye getirip dedesine teslim etti.
6–8 yaş · Dedesi
Dedesi Abdülmuttalib, ona sevgi ve merhametle baktı. Hz. Muhammed (sav) sekiz yaşındayken dedesi vefat etti. Dedesi, onu ölmeden önce Ebu Talib’e emanet etmişti.
8 yaşından sonra · Amcası
Ebu Talib ve ailesi onu kendi çocukları gibi sevdi. Sekiz yaşından 25 yaşına kadar amcasının evinde yaşadı. O da ailesine saygılı ve vefalı davrandı.
4. Çalışkan ve güvenilir bir genç
Hz. Muhammed (sav), çocukluğunda çobanlık yaparak amcasının aile bütçesine katkı sağladı. Amcalarıyla Şam ve Yemen’e yolculuklar yaptı. Gençliğinde ticaretle uğraştı.
Dürüstlüğü ve güven veren kişiliğiyle insanların sevgisini kazandı. Mekkeliler ona “el-Emin”, yani “güvenilir insan” adını verdi.
5. Hz. Hatice ile evliliği
Hz. Hatice, ticaretle uğraşan biriydi. Hz. Muhammed’in (sav) dürüstlüğünü duyunca ondan ticari işlerini yürütmesini istedi. O da Hz. Hatice adına Şam yönüne mal götürüp sattı ve Mekke’ye mal getirdi.
Bu ortaklık sırasında Hz. Hatice onu daha yakından tanıdı; güzel ahlakından ve ticari başarısından etkilendi. Aracılar yoluyla evlenme isteğini bildirdi. Aile büyüklerinin de uygun bulmasıyla evlendiler.
Bu evlilikten dördü kız, ikisi erkek altı çocukları oldu.
Kız çocukları
Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm ve Fatıma
Erkek çocukları
Kasım ve Abdullah
Hz. Muhammed’in (sav), İbrahim adında bir oğlu daha vardır. İbrahim’in annesi Hz. Mariye’dir.
6. Kâbe hakemliği
Yağmur ve sellerle yıpranan Kâbe, kabilelerin ortak çalışmasıyla onarıldı. Ancak Hacerülesved adlı taşı yerine koyma görevi konusunda anlaşmazlık çıktı. Her kabile bu onurun kendisine ait olmasını istiyordu.
1 · Hakem seçildi
Kâbe’ye ilk gelen kişinin hakem olması kabul edildi. Gelen kişi Hz. Muhammed (sav) olunca herkes sevindi; onun adaletine güveniyorlardı.
2 · Taş örtüye konuldu
Hz. Muhammed (sav) yere bir örtü serdi ve taşı örtünün üzerine koydu.
3 · Birlikte taşındı
Her kabileden bir kişi örtüyü tuttu. Böylece taşı hep birlikte Kâbe’deki yerine kadar taşıdılar.
4 · Sorun çözüldü
Hz. Muhammed (sav), taşı alıp eski yerine koydu. Her kabile sürece katıldı ve anlaşmazlık barış içinde çözüldü.
Bu olay onun adil, güvenilir ve uzlaştırıcı olduğunu gösterir.
7. Güzel ahlakı ve adalet anlayışı
Doğruluk ve güven
Doğruyu söyler, verdiği sözü tutar ve emanetleri korurdu. Hak ve hukuka önem verirdi.
İyilik ve saygı
Zor durumda olanlara yardım eder, aile büyüklerine saygılı davranırdı. Başkalarına yapılan haksızlıklara da karşı çıkardı.
Putlara tapmaz, onlar için kesilen kurbanların etinden yemezdi. İçki, kumar ve falcılık gibi kötülüklerden uzak dururdu.
Hilfülfudul
Mekke’de haksızlıkları gidermek, insanların can ve mal güvenliğini korumak için kurulan topluluktur. Hz. Muhammed (sav), gençliğinde bu topluluğa katıldı ve çalışmalarında görev aldı.
8. Yakınlarına sevgisi ve vefası
Vefa, yapılan iyilikleri unutmamak ve iyilik yapanlara bağlılık göstermektir. Hz. Muhammed (sav), büyümesinde emeği olan yakınlarını hayatı boyunca sevgiyle hatırladı.
Annesi ve dedesi
Annesini hatırlar, mezarını ziyaret ederdi. Dedesini çok severdi. Onların vefatı ve hatıraları kendisini derinden duygulandırırdı.
Ebu Talib ve ailesi
Amcasının ailesi onu kendi çocuklarından ayırmaz, o gelmeden sofraya oturmazdı. O da evlendikten sonra Hz. Ali’yi yanına alıp büyüterek amcasının geçim yükünü hafifletti.
Sütannesi Süveybe
Kendisini doğduğunda yaklaşık bir hafta emziren Süveybe’yi unutmadı. Onun hâlini sorar ve kendisine hediyeler gönderirdi.
Sütannesi Halime
Halime’ye sevgi ve saygı gösterirdi. Maddi sıkıntı yaşadığında ona kırk koyun ve bir deve verdi. Ziyaretine geldiğinde oturması için şalını serdi ve “Anneciğim!” diye seslendi.
Akılda kalsın
Hz. Muhammed (sav), 571’de Mekke’de doğdu. Küçük yaşta anne ve babasından yoksun kaldı; yakınlarının yanında büyüdü. Çalışkanlığı, el-Emin oluşu, adil çözümleri ve vefasıyla örnek oldu.