4. SINIF · DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ
Hz. Muhammed’in (sav) Mekke ve Medine Yılları
Hz. Muhammed (sav), Mekke’de insanları İslam’a davet etti. Hicret’ten sonra Medine’de kardeşlik, yardımlaşma ve birlikte yaşama anlayışına dayanan bir toplum oluşturdu.
1. İlk vahiy ve İslam’a davet
Hz. Muhammed (sav), putlara tapılması ve toplumdaki kötülükler nedeniyle üzülüyordu. Özellikle otuz beş yaşından sonra Mekke yakınındaki Nur Dağı’nda bulunan Hira Mağarası’na daha sık gidiyor; düşünüyor ve Allah’a dua ediyordu.
İlk vahiy · Kırk yaşında
Hira Mağarası’nda Cebrail (as) ona “Oku!” diye seslendi. Ardından Alak suresinin ilk beş ayetini bildirdi. Bu ayetlerde yaratılış, okuma ve Allah’ın insana bilmediklerini öğretmesi anlatılır.
Hz. Hatice’nin desteği
Yaşadıkları karşısında heyecan ve endişe duyan Hz. Muhammed (sav) evine döndü. Hz. Hatice onu sakinleştirdi; Allah’ın kendisini yalnız bırakmayacağını söyledi.
Daha sonra gelen vahiylerle insanları uyarma görevi başladı. Hz. Muhammed (sav), Allah’ın emir ve yasaklarını en yakınlarından başlayarak insanlara bildirdi ve onları İslam’a çağırdı.
İlk Müslümanlar
Eşi Hz. Hatice, amcasının oğlu Hz. Ali, yakın dostu Hz. Ebu Bekir ve özgürlüğüne kavuşturduğu Hz. Zeyd ilk iman eden kişilerdi.
Gizli davetten açık davete
İlk üç yıl güvendiği kişilere gizlice İslam’ı anlattı. Ardından insanları açıkça Allah’ın birliğine inanmaya ve putlara tapmaktan vazgeçmeye çağırdı.
2. Mekke’de yaşanan güçlükler
İslam’ı kabul edenler çoğalınca Mekkeli müşriklerin baskısı arttı. Özellikle güçsüz ve kimsesiz Müslümanlar ağır eziyet gördü; bazıları hayatını kaybetti.
615 ve 616 · İlk hicretler
Baskılardan korunmak isteyen iki grup Müslüman, iki ayrı yolculukla Habeşistan ülkesine hicret etti. Orayı adaletli bir kral yönetiyordu.
Görevinden vazgeçmedi
Müşrikler, İslam’ı anlatmayı bırakması için ona mal ve başkanlık teklif etti. Hz. Muhammed (sav) bu teklifleri reddederek peygamberlik görevini sürdürdü.
620 · Hüzün Yılı
En büyük destekçileri olan Hz. Hatice ve Ebu Talib kısa aralıklarla vefat etti. Onların kaybıyla çok üzüldüğü bu yıl, Hüzün Yılı olarak anıldı.
Taif yolculuğu
İslam’ı başka insanlara da anlatmak için Zeyd bin Harise ile Taif’e gitti. Halk çağrısını kabul etmedi; ona kötü davrandı ve taş attı. Yaralanan Hz. Muhammed (sav), bir süre dinlenip Mekke’ye döndü.
3. İsra ve Miraç
Hz. Hatice ve Ebu Talib’in vefatından bir süre sonra İsra ve Miraç mucizeleri gerçekleşti.
İsra
Hz. Muhammed’in (sav), Allah’ın izniyle bir gece Mekke’deki Kâbe’den Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya götürülmesidir.
Miraç
Hz. Muhammed’in (sav), Mescid-i Aksa’dan Allah katına yükselmesidir.
Bu mucizelerin gerçekleştiği kabul edilen Recep ayının 27. gecesi, kültürümüzde Miraç Kandili olarak kutlanır.
4. Akabe’de verilen sözler
Medineli bazı kişiler Mekke’ye gelerek Hz. Muhammed (sav) ile Akabe denilen yerde görüştü. Bu görüşmeler, Medine’de İslam’ın yayılmasına ve Hicret’e ortam hazırladı.
620 · İlk buluşma
Medineli altı kişi İslam’ı kabul etti. Ertesi yıl yeniden buluşmak için sözleştiler ve Medine’de İslam’ı anlatmaya başladılar.
621 · I. Akabe Biatı
On iki Medineli; Allah’a ortak koşmamak, hırsızlık ve iftiradan uzak durmak, çocuklarını öldürmemek gibi konularda bağlılık sözü verdi. Musab bin Umeyr, Medinelilere İslam’ı öğretmekle görevlendirildi.
622 · II. Akabe Biatı
Aralarında kadınların da bulunduğu yetmiş beş Medineli, Hz. Muhammed’i (sav) Medine’ye davet etti. Onu koruma, destekleme, kendisine uyma ve doğruluktan ayrılmama sözü verdiler.
Bu görüşmelerde verilen bağlılık sözüne biat denir. II. Akabe Biatı’ndan sonra Müslümanlar küçük gruplar hâlinde Medine’ye göç etmeye başladı.
5. Mekke’den Medine’ye Hicret
Müşrikler, İslam’ın Medine’de güçlenmesinden ve Şam ticaret yolunun Müslümanların eline geçmesinden endişe duydu. Hz. Muhammed’i (sav) öldürmek için plan yaptılar. Allah, bu planı ona bildirdi ve Medine’ye göç etmesini istedi.
Hicret, Hz. Muhammed’in (sav) ve Müslümanların inançlarını rahat yaşayabilmek için Mekke’den Medine’ye göç etmesidir.
1 · Mekke’den ayrılış
Hz. Muhammed (sav), yatağına Hz. Ali’yi bıraktı. Hava kararınca Hz. Ebu Bekir ile Mekke’den ayrıldı. Onu arayan müşrikler kendisine ulaşamadı.
2 · Sevr Mağarası
Birkaç gün Sevr Mağarası içinde gizlendi. Ardından Medine’ye doğru yoluna devam etti.
3 · Kuba ve Ranuna
Kuba’da bir süre kaldı ve Kuba Mescidi’ni yaptırdı. Bu yapı, İslam tarihinin ilk mescidi kabul edilir. Ranuna Vadisi’nde Müslümanlarla ilk cuma namazını kıldı.
4 · Medine’ye varış
622 yılının eylül ayında Medine’ye ulaştı. Böylece hayatının Medine dönemi başladı.
6. Medine’de kardeşlik ve eğitim
Muhacir
İnancını özgürce yaşamak için Mekke’den Medine’ye göç eden Müslümandır.
Ensar
Göç eden Müslümanları karşılayıp onlara maddi ve manevi yardım yapan Medineli Müslümandır.
Hz. Muhammed (sav), muhacirlerle ensarı kardeş ilan etti. Evlerini ve mallarını Mekke’de bırakan muhacirlere ensar evini, sofrasını ve işini açtı; elindekileri paylaştı. Bu fedakârlık, Haşr suresinin 9. ayetinde övülür.
Mescid-i Nebevi
İki yetime ait arsa satın alınarak mescit yapıldı. Hz. Muhammed (sav) inşaatta bizzat çalıştı. Yanındaki odalar tamamlanana kadar Halid bin Zeyd el Ensari’nin evinde kaldı.
Suffe ve Ashab-ı Suffe
Mescid-i Nebevi’nin yanına Suffe denilen bölüm yapıldı. Burada yoksul ve kimsesiz Müslümanlar barınır, ilim öğrenilirdi. Burada kalanlara Ashab-ı Suffe denirdi.
7. Medine Sözleşmesi
Medine’de Müslümanların yanında Yahudiler ve farklı inançlardan insanlar da yaşıyordu. Hz. Muhammed (sav), Yahudilerle Medine Sözleşmesi olarak anılan anlaşmayı yaptı.
- İnanç özgürlüğü: Herkes kendi inancını özgürce yaşayacaktı.
- Birbirine saygı: Farklı inançlardan kişiler birbirine düşmanlık etmeyecek ve zarar vermeyecekti.
- Ortak savunma: Medine’ye saldırı olursa şehir birlikte savunulacaktı.
- Hakemlik: Anlaşmazlıklarda Hz. Muhammed’in (sav) hakemliğine başvurulacaktı.
Bu anlaşma, barış içinde birlikte yaşamaya ve inançlara saygı göstermeye verilen önemi gösterir.
8. Hudeybiye Antlaşması ve Mekke’nin Fethi
Mekkeli müşriklerle Müslümanlar arasında 624’te Bedir, 625’te Uhud ve 627’de Hendek savaşları yapıldı.
628 · Hudeybiye Antlaşması
Hz. Muhammed (sav), yaklaşık 1.500 Müslümanla Kâbe’yi ziyaret etmek için yola çıktı. Mekkeliler şehre girişlerine izin vermeyince görüşmeler yapıldı ve antlaşma imzalandı.
630 · Mekke’nin Fethi
Müşrikler antlaşmayı bozunca Hz. Muhammed (sav), 10.000 kişilik orduyla Mekke’ye yöneldi. Büyük bir çatışma yaşanmadan şehre girildi. Kâbe putlardan temizlendi ve yeniden tevhit inancının merkezi oldu. Hz. Muhammed (sav) daha sonra Medine’ye döndü.
Hudeybiye’de alınan kararlar:
- Kâbe ziyareti ertesi yıl yapılacak ve üç gün sürecekti.
- İki taraf on yıl boyunca savaşmayacaktı.
- Medine’ye sığınan Mekkeliler geri verilecek; Mekke’ye sığınan Medineliler geri verilmeyecekti.
9. Veda Haccı ve Veda Hutbesi
Hz. Muhammed (sav), 632 yılında çok sayıda Müslümanla Mekke’ye giderek son haccını yaptı. Bu hac Veda Haccı olarak anılır. Arafat’ta Müslümanlara son öğütlerini verdiği konuşmasına Veda Hutbesi denir.
İnanç ve yol göstericiler
Allah birdir; Hz. Muhammed (sav) onun elçisidir. Müslümanların yol göstericileri Kur’an-ı Kerim ve sünnettir.
İnsanların hakları
İnsanların canı, malı ve namusu korunmalıdır. Emanetlere sahip çıkılmalı; kadınların hakları gözetilmeli ve onlara iyi davranılmalıdır.
Kardeşlik ve eşitlik
Müslümanlar kardeştir. Bütün insanlar Hz. Âdem’den gelmiştir ve eşittir. Üstünlük, Allah’ın emir ve yasaklarına uymakla olur.
Yasaklanan davranışlar
Kan davaları ve faiz yasaktır. İnsanların birbirine zarar veren davranışlardan uzak durması gerekir.
10. Hz. Muhammed’in (sav) vefatı
Veda Haccı’ndan sonra Medine’ye dönen Hz. Muhammed (sav), bir süre sonra hastalandı. 8 Haziran 632’de, 63 yaşında Hz. Aişe’nin odasında vefat etti ve aynı yere defnedildi.
Kabri, Medine’de Mescid-i Nebevi’nin bitişiğindedir. Bulunduğu bölüm Ravza-i Mutahhara olarak anılır. Hac ve umre için kutsal topraklara giden Müslümanlar, onun kabrini de ziyaret etmeye önem verir.
Akılda kalsın
622: Hicret · 628: Hudeybiye · 630: Mekke’nin Fethi · 632: Veda Haccı ve vefatı.