4. SINIF MATEMATİK • 1. ÜNİTE
Doğal Sayıları En Yakın Onluğa veya Yüzlüğe Yuvarlama
Bir sayıyı, kendisine en yakın onluk veya yüzlükle ifade etmeye yuvarlama denir. Yuvarlama, miktarları yaklaşık olarak anlatmamızı kolaylaştırır.
Örneğin 618 gram kuru yemiş, en yakın onluğa yuvarlandığında yaklaşık 620 gramdır. 217 TL ise en yakın yüzlüğe yuvarlandığında yaklaşık 200 TL olur.
1. En yakın onluğa yuvarlama
Onluğa yuvarlarken birler basamağındaki rakama bakılır.
Birler basamağı 0, 1, 2, 3 veya 4 ise sayı kendi onluğuna yuvarlanır.
Birler basamağı 5, 6, 7, 8 veya 9 ise sayı bir sonraki onluğa yuvarlanır.
Yuvarlama sonucunda birler basamağı 0 olur.
264, 260’a daha yakındır: 264 → 260. 268, 270’e daha yakındır: 268 → 270.
265, 260 ile 270’in tam ortasındadır. İki onluğa da 5 birim uzaktadır. Kural gereği büyük olan onluğa yuvarlanır: 265 → 270.
Adım adım: 3415 → 3420
3415’in birler basamağındaki rakam 5 olduğu için bir sonraki onluk seçilir. 3415, 3410 ile 3420’nin tam ortasındadır; sonuç 3420 olur.
3412 → 3410 • 3417 → 3420 • 5645 → 5650
3412’de birler basamağı 2 olduğu için kendi onluğu; 3417 ve 5645’te ise birler basamağı 5 veya daha büyük olduğu için sonraki onluk seçilir.
2. En yakın yüzlüğe yuvarlama
Yüzlüğe yuvarlarken onlar basamağındaki rakama bakılır.
Bu rakam 0, 1, 2, 3 veya 4 ise basamak değeri 50’den küçüktür. Sayı kendi yüzlüğüne yuvarlanır.
Bu rakam 5, 6, 7, 8 veya 9 ise basamak değeri 50 veya daha büyüktür. Sayı bir sonraki yüzlüğe yuvarlanır.
Yuvarlama sonucunda onlar ve birler basamakları 0 olur.
2314, 2300’e daha yakındır: 2314 → 2300. 2378, 2400’e daha yakındır: 2378 → 2400.
2350, 2300 ve 2400’e eşit uzaklıktadır. Her iki yüzlüğe de uzaklığı 50’dir. Büyük olan yüzlüğe yuvarlanır: 2350 → 2400.
Adım adım: 345 → 300
345’in onlar basamağındaki rakam 4, bu rakamın basamak değeri 40’tır. 40, 50’den küçük olduğu için sayı kendi yüzlüğü olan 300’e yuvarlanır.
330 → 300 • 382 → 400 • 7450 → 7500
330’da onlar basamağı 3 olduğu için kendi yüzlüğü; 382 ve 7450’de ise onlar basamağı 5 veya daha büyük olduğu için sonraki yüzlük seçilir.
3. Aynı sayının onluğa ve yüzlüğe yuvarlanması
Bir sayının en yakın onluğu ile en yakın yüzlüğü farklı olabilir. Önce hangi basamağa yuvarlama yapıldığı belirlenir.
| Doğal sayı | En yakın onluk | En yakın yüzlük |
|---|---|---|
| 167 | 170 | 200 |
| 975 | 980 | 1000 |
| 1049 | 1050 | 1000 |
| 4102 | 4100 | 4100 |
975, yüzlüğe yuvarlandığında 1000 olur. Çünkü onlar basamağı 7’dir ve 900’den sonraki yüzlük 1000’dir.
4. Günlük yaşamda yaklaşık miktarlar
Karpuzlar yaklaşık 1360 kilogram
1359 kg ve 1362 kg, en yakın onluğa yuvarlandığında 1360 kg olur. Çünkü 1359’da birler basamağı 9, 1362’de ise 2’dir.
1359 → 1360 • 1362 → 1360
Kavunlar yaklaşık 900 kilogram
927 kg, 876 kg ve 850 kg, en yakın yüzlüğe yuvarlandığında 900 kg olur. 850, 800 ile 900’ün tam ortasında olduğu için 900’e yuvarlanır.
927 → 900 • 876 → 900 • 850 → 900
Bu nedenle farklı miktarlar aynı sayıya yuvarlanabilir. Yaklaşık miktar, tek başına gerçek miktarın tam olarak kaç olduğunu göstermez.
Karıştırmayalım
• Onluğa yuvarlarken birler; yüzlüğe yuvarlarken onlar basamağına bakılır. Örneğin 1049’un birler basamağı 9 olsa da onlar basamağı 4 olduğu için en yakın yüzlüğü 1000’dir.
• Tam ortadaki sayı küçük olana yuvarlanmaz. 265’in en yakın onluğu 270, 2350’nin en yakın yüzlüğü 2400’dür.
• Yuvarlama tam eşitlik bildirmez. 618 gram ile 620 gram aynı miktar değildir; 620 gram, 618 gramın en yakın onluğa yuvarlanmış hâlidir.
Akılda kalsın
Onluk için birler, yüzlük için onlar basamağına bakılır. Bakılan rakam 0–4 ise kendi onluğuna veya yüzlüğüne; 5–9 ise bir sonraki onluğa veya yüzlüğüne yuvarlanır.