4. Sınıf · Türkçe

4. Sınıf Türkçe Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler Defter Notu

Yazılışları ve söylenişleri aynı olduğu hâlde farklı anlamlar taşıyan sözcükleri cümle içindeki kullanımlarından ayırt ediyoruz.

4. SINIF TÜRKÇE • SÖZCÜK BİLGİSİ
Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
Aynı yazılan ve söylenen sözcüklerin cümleye göre değişen anlamlarını inceliyoruz.
🔊 Eş sesli sözcük nedir?
Yazılışları ve söylenişleri aynı olduğu hâlde anlamları birbirinden farklı olan sözcüklere eş sesli veya sesteş sözcükler denir.
🌹 “Gül” sözcüğünü inceleyelim
🌹
Bahçedeki gül açtı.
Çiçek adı
≠
😄
Sen de biraz gül.
Gülmek işi
🧩 Eş sesli sözcük örnekleri
gül
yaz
kaz
çay
bağ
yaş
sal
yüz
diz
📖 Cümle içindeki anlamlarına bakalım
YAZ
• Yaz mevsiminde denize gideriz.
• Adını defterine yaz.
KAZ
• Gölde beyaz bir kaz yüzüyordu.
• Fidan için toprağı biraz kaz.
YAŞ
• Kardeşim sekiz yaşına girdi.
• Islanan çamaşırlar hâlâ yaştı.
🔍 Anlamı cümleden buluruz
Eş sesli bir sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını anlamak için sözcüğün bulunduğu cümlenin tamamını okuruz.
Yaz tatilinde sal ile denize açıldık.
Sal: Su üzerinde kullanılan basit taşıt
Kafesteki kuşları saldılar.
Salmak: Serbest bırakmak
🧠 Aynı sözcük, farklı anlam
Çocuk çayın kenarında yürüdü.
Çay: Küçük akarsu
Kahvaltıda sıcak çay içtim.
Çay: İçecek
Dedemin üzüm bağı çok büyüktür.
Bağ: Üzüm yetiştirilen yer
Ayakkabının bağını çözdü.
Bağ: Bağlamaya yarayan ip
💯 “Yüz” sözcüğünün farklı anlamları
🙂
Yüzünü yıkadı.
Surat, çehre
🏊
Havuzda yüz.
Yüzmek işi
💯
Yüz soru çözdü.
Bir sayı
⚠️ Mecaz anlamla eş sesliliği karıştırmayalım
Bir sözcüğün gerçek ve mecaz anlamları arasında anlam ilişkisi bulunur. Bu nedenle gerçek ve mecaz anlamlı kullanımlar eş seslilik oluşturmaz.
Yemeğin tadı çok acıydı.
Gerçek anlam
Bu olay bize acı günler yaşattı.
Mecaz anlamdır; ayrı bir eş sesli sözcük değildir.
🔄 Eş sesli sözcüklerle cümle kuralım
DİZ
• Koşarken dizim yaralandı.
• Kitapları rafa diz.
KIR
• İlkbaharda kırlar çiçeklerle kaplandı.
• Cevizleri dikkatlice kır.
AT
• Beyaz at hızla koşuyordu.
• Topu arkadaşına at.
✅ Eş sesli sözcüğü bulalım
Bu yaz köye gideceğiz. / Sorunun cevabını yaz.
Eş sesli: yaz
Bahçede kaz dolaşıyor. / Çukuru biraz daha kaz.
Eş sesli: kaz
Elbiseme al boya döküldü. / Bu kalemi sen al.
Eş sesli: al
Çocuk top oynuyor. / Kumaşı bir top hâline getirdi.
Eş sesli: top
⭐ Akılda Kalsın
Eş sesli sözcüklerin yazılışları ve söylenişleri aynı, anlamları ise tamamen farklıdır. Sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını anlayabilmek için cümledeki diğer sözcüklere bakarız.