4. SINIF TÜRKÇE • NOKTALAMA İŞARETLERİ
Noktalama İşaretlerini Tanıyalım ve Nokta
Yazarken yalnız sözcüklerden yararlanmayız. Küçük işaretler de anlatmak istediğimiz düşüncenin doğru anlaşılmasına yardımcı olur.
Noktalama İşaretleri Ne İşe Yarar?
Yazılı anlatımda okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak için kullanılan özel işaretlere noktalama işaretleri denir.
Nokta (.) · Virgül (,) · Soru işareti (?) · Ünlem işareti (!)
İki nokta (:) · Üç nokta (…) · Kısa çizgi (-) · Uzun çizgi (—)
Kesme işareti (’) · Yay ayraç ( ) · Eğik çizgi (/) · Tırnak işareti (“ ”)
Her işaretin görevi farklıdır. Birini diğerinin yerine rastgele kullanamayız.
Ece geldi. → Bir haber veriliyor.
Ece geldi? → Ece’nin gelip gelmediği soruluyor.
Ece geldi! → Söyleyişte sevinç veya şaşkınlık gibi güçlü bir duygu belirtiliyor.
Nokta (.) Nerelerde Kullanılır?
Nokta yalnız cümlelerin sonunda bulunmaz. Sayılarda, saatlerde, tarihlerde ve bazı kısaltmalarda da farklı görevler üstlenir.
1. Tamamlanmış Cümlelerin Sonunda
Bir haber, bilgi veya düşünce bildiren tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur.
Bugün kütüphaneye gittim.
Raflardan bir öykü kitabı seçtim.
Bu örneklerde nokta, her cümlenin bittiğini gösterir.
Ancak soru veya ünlem bildiren cümleler uygun işaretle bitirilir: Hangi kitabı seçtin? ve Yaşasın, kitabımı buldum!
2. Sayılardan Sonra Sıra Bildirmek İçin
Bir sayının sonuna konan nokta, o sayıya sıra anlamı kazandırır.
4. sınıf → dördüncü sınıf
2. kat → ikinci kat
15. soru → on beşinci soru
4 kitap kitapların sayısını, 4. kitap ise kitabın sırasını bildirir. Nokta, anlamı değiştirir.
Doğru: 5. sıra → beşinci sıra
Yanlış: 5. inci sıra
Nokta sıra anlamını zaten verdiği için yanına ayrıca “inci” yazılmaz.
3. Saat ve Dakikayı Ayırmak İçin
Saat yazılırken saat ile dakikayı gösteren sayıların arasına nokta konur.
09.15 → saat dokuz on beş
14.30 → saat on dört otuz
20.00 → saat yirmi
“Saat 09.15’te buluşacağız.” cümlesinde 09 ile 15 arasındaki nokta, saat ve dakikayı ayırır. Cümlenin en sonundaki nokta ise cümleyi bitirir.
4. Tarihlerde Gün, Ay ve Yılı Ayırmak İçin
Tarih rakamlarla yazılırken günü, ayı ve yılı gösteren sayıların arasına nokta konur.
23.04.2026 → 23 Nisan 2026
10.11.2026 → 10 Kasım 2026
23.04.2026 tarihinde ilk bölüm günü, ikinci bölüm ayı, üçüncü bölüm yılı gösterir. Aradaki noktalar bu üç bölümü birbirinden ayırır.
5. İnternet Adreslerinde
Genel ağ, yani internet adreslerinin yazımında nokta kullanılır.
www.meb.gov.tr
www.sozluk.gov.tr
Bu örneklerde adresin içindeki noktalar cümleyi bitirmez; adresin yazılışının bir parçasıdır.
6. Bazı Kısaltmalarda
Bazı sözcüklerin kısaltmalarının sonuna nokta konur.
Doktor → Dr.
Profesör → Prof.
Türkiye Cumhuriyeti → T.C.
Her kısaltmada nokta bulunmaz. Kurum ve kuruluş adlarının baş harfleriyle yapılan TBMM, TDK, MEB gibi kısaltmalarda nokta kullanılmaz.
T.C. ve T. (Türkçe), noktalı yazılan örneklerdendir.
Aynı Metinde Farklı Görevler
Kütüphanede Bir Gün
14.03.2026 tarihinde sınıfça kütüphaneye gittik. Saat 10.30’da okuma salonuna girdik. Ben 3. raftan bir kitap seçtim.
14.03.2026: Noktalar gün, ay ve yılı ayırır.
10.30: Nokta saat ile dakikayı ayırır.
3. raf: Nokta sıra bildirir; “üçüncü raf” diye okunur.
Gittik, girdik, seçtim sözcüklerinden sonraki noktalar cümleleri bitirir.
Kısaltma ve Adres İçinde Nokta
Sözcükleri Araştırırken
Dr. Selin Hanım sınıfımızı ziyaret etti. Sözcüklerin anlamlarına www.sozluk.gov.tr adresinden baktık.
Dr. içindeki nokta, “doktor” sözcüğünün kısaltmasında kullanılmıştır. Cümle burada bitmez.
www.sozluk.gov.tr içindeki noktalar internet adresinin yazılışında yer alır.
Etti. ve baktık. sözcüklerinden sonraki noktalar cümle sonundadır.
Akılda Kalsın
Noktalama işaretleri yazıyı daha kolay okumamıza ve doğru anlamamıza yardımcı olur.
Noktanın görevi, bulunduğu yere göre değişir.
Cümle sonu · Sıra sayısı · Saat · Tarih · İnternet adresi · Bazı kısaltmalar
Bir noktanın görevini belirlerken yalnız işarete değil, içinde bulunduğu sözcüğe, sayıya veya cümleye de bakılır.