Pekiştirme Sözcükleri ve İkilemeler
Sözcüklerin anlamını güçlendirmek ve anlatımı daha etkili, canlı ve dikkat çekici hâle getirmek için pekiştirmelerden ve ikilemelerden yararlanırız.
🔴 Pekiştirme sözcükleri
Pekiştirme, bir sözcüğün anlamının güçlendirilmesidir. Pekiştirme sözcükleri, anlatılan özelliğin çok belirgin olduğunu gösterir.
Beyaz yalnızca bir rengi bildirirken bembeyaz, çok beyaz veya tamamen beyaz anlamını taşır.
🧩 Pekiştirme nasıl oluşur?
Sözcüğün ilk ünlüsüne kadar olan bölüm alınır. Bu bölümün sonuna uygun olan m, p, r veya s harflerinden biri getirilir ve sözcüğün başına eklenir.
📝 Pekiştirmeleri cümlede görelim
Ülkemizin bambaşka bir güzelliği vardır.
Soğuktan yüzü mosmor oldu.
Seksen yıllık ev sapasağlam duruyor.
Köy, yemyeşil çayırın ortasındaydı.
Adam kapkara sokaklarda yürüdü.
Yağmurda sırılsıklam oldum.
Her şey apaçık ortada duruyor.
Duyduklarım karşısında kafam karmakarışık oldu.
Sınıfımız her zaman tertemizdir.
Dağın tepesi bembeyaz karla kaplıydı.
Çiçekler pespembeydi.
Tabak paramparça oldu.
Önümüzde dümdüz bir yol vardı.
Kalemin ucu sipsivriydi.
🟢 İkilemeler
İkileme, anlamı güçlendirmek ve anlatımı daha çekici hâle getirmek için iki sözcüğün yan yana kullanılmasıyla oluşan söz grubudur.
Yazım kuralı: İkilemeyi oluşturan sözcükler ayrı yazılır ve aralarına noktalama işareti konmaz.
🧱 İkilemelerin oluşma yolları
Aynı sözcüğün tekrarı
Yakın anlamlı sözcükler
Karşıt anlamlı sözcükler
Biri anlamlı, biri anlamsız
İki anlamsız sözcük
Sesleri canlandıran sözcükler
💬 İkilemeleri cümlede görelim
Serin serin esen rüzgâr bizi rahatlattı.
Günümüzü güle oynaya geçirdik.
Sular gürül gürül akıyordu.
Sınıfa girmeden kılık kıyafetini düzeltti.
Büyük küçük herkes bu kitabı okumalı.
Abur cubur yemek sağlığını bozdu.
Görevlerimizi teker teker tamamladık.
Eski kulübe derme çatma yapılmıştı.
⭐ Akılda Kalsın
- Bembeyaz, sapsarı, tertemiz ve masmavi bir özelliğin çok güçlü olduğunu anlatır.
- Pekiştirme sözcükleri genellikle bitişik yazılır.
- İkilemeler iki sözcüğün yan yana gelmesiyle oluşur.
- İkilemeyi oluşturan sözcükler ayrı yazılır ve aralarına noktalama işareti konmaz.