4. SINIF TÜRKÇE • YAZIM KURALLARI
Yazım Yanlışları
Sözcüklerin yazım kurallarına uygun yazılmaması, yazım yanlışına neden olur. Büyük ve küçük harfleri, sayıların yazılışını ve eklerin kullanımını doğru bilmek, düşüncelerimizi anlaşılır biçimde aktarmamızı sağlar.
1. Büyük Harf, Sözcüğün Görevine Göre Kullanılır
Cümleler ve şiir dizeleri büyük harfle başlar. Cümle içinde ise her sözcük büyük harfle yazılmaz. Özel adlar büyük, genel anlamlı tür adları küçük harfle başlar.
Yanlış: kedimiz pamuk bahçede uyuyor.
Doğru: Kedimiz Pamuk bahçede uyuyor.
“Kedimiz” cümlenin ilk sözcüğüdür. “Pamuk” ise kediye verilen özel addır. Bu nedenle ikisi de büyük harfle başlar. “Bahçe” herhangi bir bahçeyi anlattığından küçük harfle yazılır.
Büyük harfle başlayan özel adlara örnekler:
- Kişi adı ve soyadı: Ece Yılmaz
- Kişi adıyla kullanılan unvan: Doktor Selin Hanım
- Devlet, millet ve dil adı: Türkiye Cumhuriyeti, Türk, Türkçe
- Yer ve bölge adı: Ankara, İç Anadolu Bölgesi
- Mahalle ve cadde adı: Cumhuriyet Mahallesi, Atatürk Caddesi
- Saray ve kale adı: Topkapı Sarayı, Ankara Kalesi
- Gök cismi adı: Dünya, Güneş, Mars
Her gök varlığı adı özel ad değildir.
“Gece yıldızları izledik.” cümlesinde “yıldız” genel addır. “Mars bir gezegendir.” cümlesinde ise belirli bir gezegenin adı kullanılmıştır. Bu yüzden “yıldızları” küçük, “Mars” büyük harfle başlar.
2. Yön Adı ile Bölge Adını Karıştırmayalım
Yön bildiren sözcükler küçük harfle başlar. Bir bölgenin özel adında yer alan sözcükler ise büyük harfle yazılır.
Yanlış: Ankaranın Batısında oturuyoruz.
Doğru: Ankara’nın batısında oturuyoruz.
“Ankara” özel addır; aldığı ek kesmeyle ayrılır. “Batı” burada yalnız yön bildirdiği için küçük harfle başlar. Ancak Güneydoğu Anadolu Bölgesi bir bölgenin özel adıdır ve sözcükleri büyük harfle başlar.
3. Ay ve Gün Adlarında Anlama Dikkat Edelim
Ay ve gün adları, belirli bir tarihi bildiriyorsa büyük harfle başlar. Genel bir zamanı bildiriyorsa küçük harfle yazılır.
Her cuma kitap okuma saati yaparız.
Tek bir tarih değil, her hafta tekrarlanan bir gün anlatılır. “Cuma” cümle içinde küçük harfle yazılır.
Okuma şenliğimiz 8 Mayıs’ta yapılacak.
Ay adı belirli bir tarih bildirir. Bu yüzden “Mayıs” büyük harfle başlar ve aldığı ek kesmeyle ayrılır.
Tarih yazımında 08.05.2026 ve 8 Mayıs 2026 biçimleri kullanılabilir. Ay adı yazıyla belirtilmişse tarih parçalarının arasına nokta ya da kısa çizgi konmaz.
Yanlış: 8-Mayıs-2026
Doğru: 8 Mayıs 2026
4. Sayıların Yazılışını Kontrol Edelim
Birden fazla sözcükten oluşan sayı adları ayrı yazılır. Söylerken birlikte duyulmaları, bitişik yazılacakları anlamına gelmez.
Yanlış: Kitaplıkta kırksekiz kitap var.
Doğru: Kitaplıkta kırk sekiz kitap var.
“Kırk” ve “sekiz” ayrı sözcüklerdir. “On üç”, “yetmiş iki” ve “yüz beş” sayılarında da aynı kural uygulanır.
Sıra sayıları rakamla gösterildiğinde ya rakamdan sonra nokta konur ya da sıra bildiren ek kesmeyle ayrılarak yazılır. İki yöntem aynı anda kullanılmaz.
Yanlış: 4.üncü kat
Doğru: 4. kat veya 4’üncü kat
5. Ekleri Her Sözcükten Ayırmayalım
Özel ada gelen her ek kesmeyle ayrılmaz. Millet adından dil adı yapan ek bitişik yazılır. Bu ekten sonra gelen ekler de kesmeyle ayrılmaz.
Yanlış: Türk’çe, Türkçe’yi
Doğru: Türkçe, Türkçeyi
Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler ise kesmeyle ayrılır. Ekin biçimi, kısaltmanın okunuşuna uygun olmalıdır.
Yanlış: Ablam DSİ’nde çalışıyor.
Doğru: Ablam DSİ’de çalışıyor.
“DSİ” kısaltması “de-se-i” diye okunur. Ek bu okunuşa göre gelir; araya gereksiz “n” harfi eklenmez. “T.C.” kısaltması ise büyük harflerle ve noktalarla yazılır; “tc” biçimi yanlıştır.
6. Kuralları Bir Metinde Birlikte Görelim
Kale Gezimiz
Ece Yılmaz, 8 Mayıs 2026 tarihinde ailesiyle Ankara Kalesi’ni gezdi. Kalenin yakınında on sekiz fotoğraf çekti. Daha sonra bir Japon aileyle tanıştı. Ailenin küçük çocuğu Türkçe öğreniyordu.
- Ece Yılmaz: Kişi adı ve soyadı büyük harfle başlar.
- 8 Mayıs 2026: Belirli tarih bildiren ay adı büyük yazılır. Ay yazıyla belirtildiği için aralara işaret konmaz.
- Ankara Kalesi’ni: Yapının özel adı büyük harflerle başlar; aldığı ek kesmeyle ayrılır.
- On sekiz: Sayı adı iki ayrı sözcükle yazılır.
- Japon ve Türkçe: Millet ve dil adları büyük harfle başlar.
Gözlem Defteri
Her cumartesi balkonda gökyüzünü izleriz. Babam geçen ekimde bana bir gözlem defteri aldı. Defterimin 3. sayfasına Mars hakkında öğrendiklerimi yazdım. Kedim Minnoş yanımda uyurken yıldızları seyrettim.
- Her cumartesi ve geçen ekimde: Belirli tarih bildirmeyen gün ve ay adları küçük yazılır. “Ekimde” sözcüğünde ek kesmeyle ayrılmaz.
- 3. sayfa: Nokta, sayıya “üçüncü” anlamını kazandırır.
- Mars ve Minnoş: Biri gezegenin, diğeri kedinin özel adıdır.
- Yıldızları: Genel ad olduğu için cümle içinde küçük harfle yazılır.
Akılda Kalsın
Bir yazım yanlışını düzeltirken yalnız sözcüğün görünüşüne değil, cümledeki anlamına ve görevine de bakılır. Özel ad, genel ad, belirli tarih, sayı ve kısaltma birbirinden farklı kurallara göre yazılır.