Türkçe Araçları
Türkçe - Sözlük Sırası Ayırma Rafı
Sözcük kartlarını eski postane rafının harf gözlerine dağıtın. Aynı göze düşen kartlar küçük rafta ikinci, üçüncü harfe göre ayrılır; kısa sözcük "Ben bittim, önce benim!" der. Sonunda kartlar uzun bir sözlük şeridi olur.
Araç hazırlanıyor…
Bu araç hakkında
Sözlük Sırası Ayırma Rafı, sözcüklerin sözlükte nasıl sıralandığını adım adım gösteren bir Türkçe aracıdır. Ekranın üstünde eski bir postanedeki gibi 29 gözlü ahşap bir raf vardır; her gözün üstünde pirinç bir harf plakası durur. Masada beş ile sekiz arasında karışık sözcük kartı bekler.
Kartlar ilk harflerinin gözüne sürüklenir ya da karta ve göze dokunularak yerleştirilir. Tek bir düğme bütün çözümü adım adım da gösterebilir: her dokunuşta bir kart gözüne uçar. İki kart aynı göze düşerse göz parlar, büyür ve içinden küçük bir raf açılır. Sözcükler harf kutularıyla yazılır, aynı olan harfler ve bakılan harf ayrı renkte görünür; kartlar ikinci harfe, gerekirse üçüncü ya da dördüncü harfe göre ayrılır. Biri ötekinin başı olan sözcüklerde (kalem ile kalemlik gibi) kısa sözcüğün harfleri biter, boş kutu "Ben bittim, önce benim!" der.
Son kart yerine oturunca raf gözlerinden kartlar sırayla çıkar ve numaralı, uzun bir sözlük şeridi oluşur.
"Araya ne girer?" bölümünde sıralı şeritteki boşluğa üç seçenekten hangisinin girdiği bulunur; seçeneklerden ikisi aynı harflerle başlayan tuzaklardır. "Listeye ekle" bölümünde yeni sözcükler şeritte doğru yere eklenir, öteki sözcükler kayıp yer açar. Her yanlışta nedeni yazılır: hangi harfe bakıldığı ve alfabede hangisinin önce geldiği.
Dört seviye vardır: harfler, ilk harf, ikinci harf, üçüncü harf ve zor durumlar (kar – kara – karar gibi zincirler, c–ç, ı–i, o–ö, s–ş, u–ü tuzakları). Sözcükler 1–4. sınıf öğrencilerinin bildiği somut sözcüklerdir.
Sınıfta nasıl kullanılır?
- Seviyeyi seçin — Başlangıçta "İlk harf"le çalışın; aynı harfle başlayan sözcüklere geçince "İkinci harf"i seçin.
- Kartları rafa dağıtın — Öğrenciler sırayla tahtaya gelip bir kartı ilk harfinin gözüne sürüklesin.
- Tahmin ettirin — "Sonraki adım"a basmadan önce sınıfa sorun: "Bu kart hangi göze gider? Hangi harfe bakmalıyız?"
- Aynı gözü açın — İki kart aynı göze düştüğünde küçük rafı açın ve ikinci harfi birlikte bulun.
- Kısa sözcüğü konuşun — "Ben bittim, önce benim!" balonu çıkınca kısa sözcüğün neden önce geldiğini tartışın.
- Şeridi okuyun — Sözlük şeridi açılınca sözcükleri sırayla birlikte okuyun.
- Pekiştirin — "Araya ne girer?" ve "Listeye ekle" ile ders sonunda kısa bir tekrar yapın.
Öğrenciye kazandırdıkları
- Sözcükleri ilk harflerine göre alfabetik sıraya koyar.
- İlk harfleri aynı olan sözcükleri ikinci, gerekirse üçüncü harfe bakarak sıralar.
- Biri ötekinin başı olan sözcüklerde kısa olanın önce geldiğini bilir.
- Benzer harflerle başlayan sözcükleri (c–ç, ı–i, o–ö, s–ş, u–ü) doğru sıralar.
- Sıralı bir listede bir sözcüğün gireceği yeri bulur.
- Sözlükte sözcük ararken alfabe sırasından yararlanır.
